Ruchoma szopka w Kalwarii Zebrzydowskiej od lat przyciąga pielgrzymów i rodziny z dziećmi, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków Bożego Narodzenia w tym miejscu. To nie tylko rozbudowana scenografia z dziesiątkami poruszających się postaci, ale przemyślana opowieść o Bogu, który rodzi się pośród codziennego życia. O jej powstawaniu, symbolice i duchowym przesłaniu opowiada bernardyn, o. Tarsycjusz Bukowski OFM, rzecznik kalwaryjskiego sanktuarium.
Przygotowanie szopki nie zaczyna się wraz z Adwentem. Jak podkreśla o. Tarsycjusz, prace prowadzone w bazylice są jedynie ostatnim etapem długiego procesu. – W samej bazylice budowa trwa ponad trzy tygodnie, ale wcześniejsze przygotowania są rozłożone na wiele miesięcy – zaznacza.
Wiele zależy od tego, czy w danym roku do szopki wprowadzane są nowe elementy. Jeśli tak, wymagają one wcześniejszego zaplanowania i przygotowania, często związanego z wyborem figur sprowadzanych z Neapolu. To właśnie tam, zgodnie z przyjętą tradycją, powstają postacie, które stopniowo uzupełniają kalwaryjską scenę Bożego Narodzenia.
Za budowę szopki odpowiadają bracia z bazyliki. Głównym jej twórcą jest brat Oktawiusz, autor zabudowy i całej koncepcji przestrzennej, wspierany przez brata Laurentego oraz innych zakonników. Najwięcej czasu pochłaniają elementy architektoniczne, tworzące krajobraz miasta, uliczek i wzgórz, w których osadzona jest scena narodzin Jezusa.
Ruchoma forma szopki wyrasta z franciszkańskiej tradycji, sięgającej pierwszych jasełek św. Franciszka z Asyżu. Jak przypomina rzecznik Polskiej Jerozolimy, już po wojnie bracia w Kalwarii zaczęli ożywiać scenę Bożego Narodzenia, wprowadzając poruszające się elementy, które przyciągały uwagę wiernych, szczególnie rodzin z dziećmi. – Jak się coś rusza, to jest to bardziej atrakcyjne, zwłaszcza dla dzieci, ale nie tylko – zauważa.
Dziś szopka składa się z ponad 150 elementów, z czego ponad 50 jest ruchomych. Ta liczba utrzymuje się na podobnym poziomie, ponieważ przestrzeń, którą zajmuje konstrukcja, jest ograniczona.
Kalwaryjska szopka została zaprojektowana tak, by oglądać ją z różnych perspektyw. Trzeba ją obejść, zmienić punkt widzenia, zajrzeć w boczne uliczki i zaułki. Dopiero wtedy odsłania swoje bogactwo detali: drobne zwierzęta, codzienne sceny z życia miasta, postacie ustawione w naturalnych relacjach.
Wśród tych szczegółów są też takie, które budzą szczególną sympatię. Tuż za żłóbkiem, obok Dzieciątka Jezus, leży kot – spokojny, nieruchomy, niemal niezauważalny na pierwszy rzut oka. To jeden z elementów, który o. Tarsycjusz – jak zdradza – lubi najbardziej.
Choć wielu przyjeżdża do Kalwarii Zebrzydowskiej specjalnie po to, by zobaczyć ruchomą szopkę. Bardzo często staje się ona przestrzenią ważnych rozmów. Szczególnie przy grocie rodzą się proste, a zarazem najgłębsze katechezy, w których rodzice tłumaczą dzieciom sens Bożego Narodzenia. – Pamiętam rozmowę, gdy dziecko zapytało, dlaczego Jezus się urodził, a mama odpowiedziała: bo nas wszystkich kocha – wspomina o. Bukowski.
Ruchoma szopka w Kalwarii Zebrzydowskiej powstaje co roku – była także w czasie pandemii. Jej przesłanie pozostaje niezmienne. To typowo franciszkańska opowieść o narodzeniu Boga pośród zwyczajnego życia ludzi. – Bóg rodzi się właśnie pomiędzy codziennym życiem człowieka. Nawet jeśli jest ono trudne i ciemne, On i tak do tych miejsc przychodzi – podkreśla o. Tarsycjusz Bukowski OFM.
Ruchomą szopkę w Sanktuarium Pasyjno-Maryjnym w Kalwarii Zebrzydowskiej można oglądać do 15 lutego, codziennie w godzinach od godz. 6.00 do godz. 17.30. Szopka jest nieczynna w czasie nabożeństw.
Centralne uroczystości odpustu ku czci Wniebowzięcia NMP przypadły na niedzielę 17 sierpnia. Uroczystej mszy św. przewodniczył abp Marek Jędraszewski, metropolita krakowski
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
W sobotę w odpuście odbył się tradycyjny Dzień Młodych. Wieczorem młodzież zgromadziła się na nabożeństwie na Górze Ukrzyżowania oraz mszy św., której przewodniczył bp Andrzej Siemieniewski, biskup legnicki.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
W piątek 15 sierpnia w kalwaryjskim sanktuarium odbyły się tradycyjne uroczystości ku czci Zaśnięcia NMP. Prawie 100 asyst i orkiestr dętych wzięło udział w procesji. Modlitwie ponad 40 tys. pielgrzymów przewodniczył J.E. abp Antonio Guido Filipazzi, Nuncjusz Apostolski w Polsce. Po zakończeniu procesji przed kościołem Grobu Matki Bożej sprawowana była Msza św.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
Czwartek w kalwaryjskim odpuście jest tradycyjnie poświęcony modlitwie w intencji misji i misjonarzy. Uroczystej mszy św. przewodniczył o. Olaf Bochnak OFM, Rektor Polskiej Misji Katolickiej w Argentynie, homilię wygłosił o. Cyriak Budzisz OFM, misjonarz w Botswanie.
Po mszy św. odbył się wieczór misyjny – slajdowisko. Artur Brocki, fotograf prezentował zdjęcia z podróży do Afryki. O życiu i posłudze misjonarzy opowiada o. Teofil Czarnika OFM, misjonarz i dyrektor Franciszkańskiego Sekretariatu Misyjnego Mutima.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
W Uroczystość NMP Kalwaryjskiej sumie odpustowej sprawowanej w kalwaryjskiej bazylice przewodniczył bp Adam Wodarczyk, biskup pomocniczy archidiecezji katowickiej.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
Na rozpoczęcie wielkiego odpustu ku czci Zaśnięcie i Wniebowzięcia NMP sprawowana była msza św. i procesja z bazyliki do Domku Matki Bożej. Uroczystościom przewodniczył o. Egidiusz Włodarczyk OFM, Minister Prowincjalny. Przy kalwaryjskich kaplicach rozważania głosił o. Cyprian Moryc OFM< kustosz sanktuarium.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
Misterium Męki Pańskiej – Poranny sąd u Kajfasza oraz Droga Krzyżowa
Zdjęcia: o. Fr. Salezy Nowak OFM
Misterium Męki Pańskiej, sceny: Ostatnia Wieczerza, Modlitwa w Ogrojcu i pojmanie, Wieczorny sąd u Kajfasza
Zdjęcia: o. Fr. Salezy Nowak OFM
Misterium Męki Pańskiej, sceny: Śpiew pielgrzymów jerozolimskich, Uczta u Szymona, Zdrada Judasza i Posiedzenie Wysokiej Rady.
Zdjęcia: o. Fr. Salezy Nowak OFM
Co roku w bazylice Matki Bożej Anielskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej jest przygotowywana ruchoma szopka. Za wygląd dekoracji odpowiadają bracia zakrystianie, w tym roku br. Oktawiusz Zygmunt i br. Laurenty Ryguła.
Dekoracja powstawała ponad 2 miesiące i zajmuje podest 30 m2. Tło stanowi panorama o wymiarach 8 x 11 metrów. Szopka składa się z ok. 150 elementów, z czego ponad 50 to figury ruchome, pochodzące z Neapolu.
Autor zdjęć: Piotr Tumidajski
W dniach 25 – 26 października 2024 roku w Kalwarii Zebrzydowskiej odbyły się ogólnopolskie obchody 800 – lecia stygmatyzacji św. Franciszka z Asyżu. Ponad 250 franciszkanów z trzech męskich gałęzi zakonu uczestniczyło w obchodach.
Specjalnym gościem był o. Marco Moroni OFMConv, kustosz generalny świętego klasztoru św. Franciszka w Asyżu, który przywiózł ze sobą relikwię – opatrunek przesiąknięty krwią z rany boku św. Franciszka.
Po modlitwie Liturgią Godzin odbyła się procesja z relikwiami, na wzór tej, która codziennie odbywa się we włoskiej La Vernie, a następnie nabożeństwo, podczas którego zakonnicy uczcili relikwie świętego Założyciela Zakonu. Modlitwie przewodniczył o. Cyprian Moryc OFM, kustosz kalwaryjski. Szczególnie poruszającym momentem była adoracja krzyża – gotyckiej rzeźby Chrystusa – Serafina oraz modlitwa przy wyjątkowych relikwiach.
Następnego dnia sprawowana była Eucharystia w bazylice, której przewodniczył o. Piotr Żurkiewicz OFMConv, minister warszawskiej prowincji franciszkanów. Kazanie wygłosił br. Artur Fredo OFMCap, wikariusz warszawskiej prowincji kapucynów.
Po mszy św. w auli Domu Pielgrzyma zostały wygłoszone referaty. O. dr Konrad Cholewa OFM, Definitor Generalny Zakonu Braci Mniejszych, wygłosił konferencję pt. “Franciszek z Asyżu, jako nowy posłaniec Boga, naznaczony znakami chwały”. Dr Magdalena Ludera z Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawiła temat stygmatyzacji św. Franciszka z Asyżu w obrazach, a o. Filip Czub OFM z sanktuarium w Alwerni, mówił o życiu franciszkańskim w polskiej La Vernie oraz opowiadał historię tego miejsca.
Ostatnim punktem był spektakl pt. „Gdzieś na szczycie góry… La Verna” w wykonaniu Wspólnoty Teatralnej Franciszkańskiego Centrum Młodzieżowo – Powołaniowego w Chorzowie.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
4 października 2024 r. w Bazylice Matki Bożej Anielskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej dwaj bracia klerycy złożyli śluby wieczyste: br. Florian Kocan i br. Dyzma Dymek. Mszy św. przewodniczył i śluby braci przyjmował o. Egidiusz Włodarczyk – Minister Prowincjalny.
fot. Andrzej Famielec
Eucharystia pod przewodnictwem metropolity krakowskiego – abpa Marka Jędraszewskiego, była centralnym punktem XXXII Pielgrzymki Rodzin Archidiecezji Krakowskiej.
Tradycyjnie w odpust Narodzenia NMP do Kalwarii Zebrzydowskiej przybyły na modlitwę rodziny archidiecezji krakowskiej. O godz. 9.00 rozpoczęła się Droga Krzyżowa na dróżkach, a następnie Msza św. pontyfikalna pod przewodnictwem Ks. abpa Marka Jędraszewskiego, metropolity krakowskiego. W modlitwie uczestniczyło 85 tys. pątników.
Kulminacyjnym momentem uroczystości Wniebowzięcia NMP w kalwaryjskim sanktuarium była Procesja Wniebowzięcia Maryi oraz Msza św. pontyfikalna pod przewodnictwem abpa Marka Jędraszewskiego, metropolity krakowskiego. Zakończeniem odpustu były nieszpory i procesja z figurą Maryi po Placu Rajskim, którym przewodniczył ojciec Kustosz.
fot. Mateusz Olszewski
Tegoroczny Kalwaryjski Dzień Młodych przeżywany był hasłem Pan odpłaca mi według czystości rąk moich. Słowa wyjęte z psalmu 18 odnoszą się do postawy bł. ojca Anastazego Pankiewicza.
W czerwcu tego roku minęło 25 lat od beatyfikacji przez św. Jana Pawła II 108 męczenników II wojny światowej, wśród których był bł. o. Anastazy Pankiewicz OFM, bernardyn.
Szczególnie poruszające świadectwo heroizmu dał ojciec Anastazy w ostatnich chwilach swojego życia. Został aresztowany i przewieziony do obozu koncentracyjnego w Dachau. Tam zakwalifikowano go jako inwalidę i przewieziono na zamek w Hartheim.
Od 1941 roku hitlerowcy w obozie w Dachau co jakiś czas przeprowadzali selekcję więźniów. Początkowo jeńcy przebywali w przepełnionych barakach dla inwalidów, z których nawet po wyzdrowieniu nie było powrotu. Taki los spotkał ojca Anastazego, którego lekarz obozowy wciągnął na listę inwalidów. Ojciec Pankiewicz wiedząc, co go czeka, poprosił swojego stałego kierownika duchowego z Łodzi, który także był więźniem obozu, Ks. Stefana Stępnia o sakrament spowiedzi. Po udzieleniu rozgrzeszenia przyszły męczennik powiedział księdzu: Jestem spokojny i gotowy na śmierć.
Ojciec Anastazy był jednym z ostatnich więźniów wchodzących na furgonetkę, która zawoziła ich na zamek w Hartheim. Chciał pomóc innemu, który nie mógł sobie poradzić z wejściem na przyczepę i wyciągnął do niego ręce. Wtedy jeden z esesmanów brutalnie zatrzasnął właz auta i odciął dłonie ojca Anastazego. Zmarł przez wykrwawienie lub zagazowanie.
fot. Mateusz Olszewski | Biuro Prasowe Prowincji Bernardynów
Tradycyjnie podczas wielkiego odpustu kalwaryjskiego czwartek jest poświęcony modlitwie w intencji misji i misjonarzy. W tym roku Mszy św. na Placu Rajskim przewodniczył o. Jerzy Twaróg OFM, pracujący w Buenos Aires, a homilię wygłosił o. Sylwan Jędryka OFM, który posługuje wśród Indian Guarani na północy Argentyny.
fot. Mateusz Olszewski
W Uroczystość Wniebowzięcia NMP sumie odpustowej przewodniczył o. Egidiusz Włodarczyk OFM, Minister Prowincjalny.
fot. Mateusz Olszewski
13 sierpnia jest obchodzona Uroczystość NMP Kalwaryjskiej. W tym dniu sumie odpustowej przewodniczył abp Adrian Galbas SAC, metropolita katowicki.
fot. Mateusz Olszewski
W niedzielę 11 sierpnia odbyła się Procesja Współcierpienia NMP, która inauguruje tygodniowe obchody odpustu ku czci Zaśnięcia i Wniebowzięcia NMP. Na zakończenie odśpiewano nieszpory. Modlitwie przewodniczył o. Egidiusz Włodarczyk OFM, Minister Prowincjalny.
fot. Mateusz Olszewski
Uroczysta Eucharystia w kościele III Upadku Pana Jezusa i procesja eucharystyczna na wzgórzu Ukrzyżowania zakończyły obchody ku czci Bożego Ciała. Po dotarciu do bazyliki, zgodnie z tradycją, poświęcono wianki.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
Zgodnie z tradycją, w niedzielę po Uroczystości Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej, dróżkami kalwaryjskimi przeszła procesja Bożego Ciała.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM
W Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej ulicami Kalwarii Zebrzydowskiej przeszła tradycyjna procesja.
fot. o. Fr. Salezy Nowak OFM